Kasallik mohiyati
Til saratoni bosh-bo‘yin o‘smalari guruhiga kiradi. Amaliyotda 2 zona muhim:
- tilning old qismi (og‘iz bo‘shlig‘i) — ko‘proq tamaki/alkogol bilan bog‘liq;
- til ildizi (orofaringeal zona) — HPV bilan bog‘liq bo‘lishi ehtimoli yuqoriroq.
AlomatlarKo‘proq uchraydigan belgilar:
- tilda yoki og‘izda bitmaydigan yara;
- og‘riq, qonash, uvishish;
- tilda qattiqlashish yoki “qalinlashish”;
- qizil yoki oq dog‘lar;
- chaynash/yutish/qimirlatishda qiyinchilik;
- tomoqda “narsa tiqilib qolgandek” hissi, ovoz bo‘g‘ilishi; ba’zan bo‘yin sohasida shish.
Xavf omillari
Asosiy omillar:
- tamaki (chekish va chekilmaydigan turlari);
- alkogol;
- tamaki + alkogol birga;
- betel/chekilmaydigan aralashmalar;
- HPV infeksiyasi (ayniqsa til ildizi/orofaringeal zona).
Tashxis
Maqsad — biopsiya bilan tasdiqlash va bosqichni aniq belgilash:
- ko‘rik + limfa tugunlarini baholash;
- MRT/KT (zaruratga ko‘ra PET-KT);
- biopsiya — hal qiluvchi bosqich.
Davolash
Davolash o‘sma joylashuvi va bosqichiga bog‘liq. Asosiy variantlar:
- jarrohlik;
- nurlanish;
- jarrohlik + nurlanish kombinatsiyasi;
- ayrim holatlarda tizimli davolash (ko‘rsatmaga ko‘ra).
ILBOZAMED yondashuvi“Belgi/ko‘rik → biopsiya → stadiyalash → reja” bo‘yicha tezkor yo‘l.
Xalqaro klinik mantiqqa tayangan davolash va xavfsizlik nazorati.
Jarrohlik yoki nurlanish bosqichi kerak bo‘lsa — profil markazlarga yo‘naltirish va reja ustidan boshqaruvni saqlash.
Ma’lumotlar umumiy tanishuv uchun. Aniq tashxis va davolash rejasi shifokor ko‘rigidan keyin belgilanadi.