Sut bezi saratoni

Kasallik mohiyati
Sut bezi saratoni — sut bezi to‘qimasidan rivojlanadigan yomon sifatli o‘sma. U butun dunyoda uchraydi; taxminan 0,5–1% holatlar erkaklarda bo‘lishi mumkin.
VOZ ma’lumotiga ko‘ra, 2022 yilda sut bezi saratoni dunyoda qariyb 670 000 o‘limga sabab bo‘lgan.
Nima uchun ILBOZAMED
ILBOZAMED (Toshkent) yondashuvi:

• biopsiya bilan aniq tasdiq (morfologiyasiz “davolash” qilinmaydi);
• stadiyalash va xalqaro klinik mantiqqa tayangan davolash rejasi;
• o‘sma biologiyasiga qarab tanlash: ER/PR/HER2 (zarurat bo‘lsa Ki-67) natijalari davolashni rejalashda asosiy rol o‘ynaydi.
• bemor yo‘lini koordinator boshqaradi, xavfsizlik nazorati doimiy.

Alomatlar
Ko‘proq uchraydigan belgilar:

• ko‘krakda yoki qo‘ltiq ostida tugun/qatqaloqlik;
• terida tortilish, “limon po‘sti”ga o‘xshash o‘zgarishlar, shaklning o‘zgarishi;
• so‘rg‘ichdan ajralma (ayniqsa qonli);
• bir tomonda uzoq davom etuvchi noqulaylik.
• Xavf omillariyosh va jins;
• irsiy omillar (BRCA1/BRCA2) xavfni sezilarli oshiradi.
• spirtli ichimliklar va ortiqcha vazn xavfni oshirishi haqida ACS aniq yozadi.
• Skrining (o‘rtacha xavf uchun)USPSTF (2024): 40–74 yoshda har 2 yilda mammografiya.
• ACS: 40–44 — xohlasa yiliga; 45–54 — yiliga; 55+ — 2 yilda 1 marta yoki yiliga.

Yuqori xavf guruhida skrining individual tanlanadi.

• Tashxismammografiya/UZI (zarurat bo‘lsa MRT);
• biopsiya — hal qiluvchi bosqich;
• ER/PR/HER2 (va ko‘pincha Ki-67) — davolashni rejalash uchun.

Davolash NCI manbalariga ko‘ra davolash ko‘pincha jarrohlik, nurlanish, kimyoterapiya, gormonoterapiya va boshqa tizimli yondashuvlar kombinatsiyasidan iborat bo‘ladi — tanlov bosqich va biomarkerlarga bog‘liq.