Qizilo‘ngach saratoni: alomatlar, tashxis va davolash

Kasallik mohiyati
Qizilo‘ngach saratoni — qizilo‘ngach to‘qimasida rivojlanadigan yomon sifatli o‘sma. Amaliyotda ko‘proq 2 tur uchraydi: yassi hujayrali va adenokarsinoma — xavf omillari va davolash tanlovi ko‘p jihatdan shunga bog‘liq.
GLOBOCAN 2022 baholariga ko‘ra: dunyoda 511 054 yangi holat va 445 391 o‘lim qayd etilgan.
Alomatlar
Ko‘proq uchraydigan belgilar:

• yutish qiyinlashishi (disfagiya), ovqat “tiqilib qolayotgandek” bo‘lishi;
• yutganda og‘riq;
• sababsiz vazn yo‘qotish;
• ko‘krak ortida og‘riq/bosim;
• ayrim holatlarda jig‘ildon qaynashi, yo‘tal yoki ovoz bo‘g‘ilishi.

Xavf omillariAsosiy omillar:

• chekish va alkogolni ko‘p iste’mol qilish;
• GERD va Barrett qizilo‘ngachi;
• ortiqcha vazn;
• axalaziya va qizilo‘ngachning ayrim boshqa kasalliklari/zararlanishlari.

Tashxis To‘g‘ri yo‘l:

1. Endoskopiya (FGDS) + biopsiya — tashxisni morfologiya bilan tasdiqlaydi.
2. KT (ko‘rsatma bo‘lsa PET-KT, EUS) — kasallik tarqalganligini baholash va davolash strategiyasini tanlash uchun.

Davolash
Davolash bosqich va o‘sma turiga qarab tanlanadi:

• juda erta bosqichlarda mos holatlarda endoskopik davolash imkonlari ko‘rib chiqiladi;
• lokal/mahalliy rivojlangan bosqichlarda ko‘pincha kimyo-nurlanish va jarrohlik kombinatsiyasi yoki radikal kimyo-nurlanish qo‘llanadi;
• tarqalgan holatlarda sistemali davolash va simptom nazorati asosiy rol o‘ynaydi.

ILBOZAMED (Toshkent) yondashuvi “Belgi → endoskopiya+biopsiya → stadiyalash → aniq reja” modeli.

• Xalqaro klinik mantiqqa tayangan davolash va xavfsizlik nazorati.
• Jarrohlik va/yoki nurlanish bosqichi kerak bo‘lsa, profil markazlarga yo‘naltirish va reja ustidan boshqaruvni saqlash.

Ma’lumot axborot maqsadida berilgan. Individual tashxis va davolash rejasi shifokor ko‘rigidan so‘ng belgilanadi.